Jump to
Press alt + / to open this menu
Join or Log Into Facebook  
Do you want to join Facebook?
Sign Up

ARALING PANLIPUNAN SECOND QUARTER TEST REVIEWER

 

 

  

 

 

KABIHASNAN/SIBILISASYON: galing sa salitang Latin na "civis" which means citizen of the city; samahang may kumplikadong pamumuhya.

 

PAGABABAGO PATUNGONG KABIHASNAN:

  • Nomadiko
  • Pangkatan
  • Hanapbuhay
  • Pananatili sa isang lugar
  • Edukasyon at pulitika
    • KABIHASNANG MESOPOTAMIA: pinakamatandang kabihasnan.   -galing sa mga salitang Greek na "mesos" at "potamos": sa pagitan ng 2 ilog, (Ilog ng Tigris at Euphrates)

         -nasa Fertile Crescent; napuntahan noong panahong neolitiko

       

      BAKIT SA MESOPOTAMIA?

      -inumin

      -yamang tubig

      -transpotasyon

      -pagsasaka

       

      • SUMER- pinakauna dito; may 12 na nagsasariling estado
        • -may matibay na bakod sa paligid ng mga lungsod; may mga dike; Ziggurat: Politeismong relihiyon; namumuno ang paring-hari.

          MGA KONTRIBUSYON:

          -cuneiform: pagsusulat; galing sa Latin na "census" at "porma" na nangangahulugang wedge-shaped. Sinusulat sa clay tablet gamit ng stylus; pictograph.

          *SCRIBE- dalubhasa sa pagsusulat

          -360 Degrees circle, gulong, 60 mins per hour.

           

          • IMEPRYONG AKKAD: pinag-isa ni Haring Sargon ang mga lungsod-estado; bumagsak nang siya ay namatay
          • IMPERYONG BABYLONIAN: Babylonia ang kabisera
            • HAMMURABI: pinakadakilang pinuno; nasakop ang Persian Gulf hanggang Medditeranean Sea

                 -CODE OF HAMMURABI: Retributive justice: mata sa mata, ngipin sa ngipin.

              -bumagsak nang namatay si Hammurabi

               

              • IMPERYONG ASSYRIAN: galing sa Hilaga; mahusay&pinakamalupit na mandirigma; gumamit ng chariot, pana atbp.
                • TIGLATH PIELSER I: tagapagtatag

                  TIGLATH PIELSER III: Sinakop ang Syria at Armenia

                  SENACHERIB: Nineveh bilang kabisera

                  ASHURBANIPAL: unang aklatan

                  -bumagsak dahil sa pagsalakay ng mga grupo.

                   

                  • IMPERYONG CHALDEAN
                    • NABOPOLASSAR: Babylonia bilang kabisera muli; pinatanyag.

                      NEBUCHADNEZZAR: hanging garden at mga palasyo para sa asawang si Amytis

                      -bumagsak nang sinakop ng mga Persiyano.

                       

                      MGA AMBAG NG MESO

                      1. Unang gulong, circle and 60 mins per hour
                      2. Cuneiform
                      3. Unang lungsod
                      4. Unang mapa (NIPPUR MAP)
                      5. Kodigo ng batas
                      6. hanging Graden
                      7. Maatematika, astronomiya at kartograpiya
                        1. MGA PANGYAYARI (SUMMARY):

                          1. nagsimulang manirahan sa Meso
                          2. Lungsod-estado ng mga Sumer
                          3. Pagsakop ni Sargon sa Akkad
                          4. Hammurabi sa Babylonia
                          5. Tiglath Pielser- Assyrian
                          6. Chaldean
                          7. PAGBAGSAK
                            1.  

                              KABIHASNAN SA K. AYSA

                              • Aramean- Palestine at Syria; wikang Aramaic
                              • Hittite- Turkey; metal na sandata at iron ore
                                •     -Suppiluliumas: pinuno; sinakop ang Syria at Canaan

                                     -Napabagsak ng mga taga-Europa

                                  • Phoenecian- Hilagang Turkey; galing sa salitang "phoinikes" which is telang kulay lila na produkto nila together with clear glass.
                                    •    -Naglalayag upang mangalakal (Red sea-Africa-Phoenecia); "tagapagdala ng Kabihasnan"

                                         -alpabetong my 22 katinig na tinawag na "aleph" at "beth"

                                      • Hebreo- Canaan; "mga taong hinirang ng Diyos"; Judaismo (1st monoteismong relihiyon); prinsipyo ng tao.
                                      • Lydian- Hilagang Turkey; kaunaunahang coin (panahon ni haring Croesus); napabagsak ni Cyrus the Great.
                                      • Persiyano:
                                        • CYRUS THE GREAT: Nasakop ang Medes, Chaldean at Asia Minor

                                          DARIUS THE GREAT: pinakadakila; nasakop simula silangang India to kanlurang Asia Minor.

                                             -Superhighway o royal road; sistema ng koreo (Sulat)

                                             -Ginto at pilak sa barya

                                             -Satrapy: lalawigan; satrap: pinuno.

                                             -Relihiyong ZOROASTRIANISMO: propeta si Zoroaster; Ahura mazda sa mabuti, Ahriman sa hindi; Zend-Avesta ang banal na aklat.

                                             -sukt, timbang at court etiquette.

                                           

                                             KABIHASNANG INDUS

                                             

                                            • Heograpiya- lambak-ilog Indus sa Timog Asya; Hilaga: Himalayas at Hindu Kush; mas malawak kaysa sa Mesopotamia at Egypt.
                                              • *KHYBER PASS=- lagusan mula gitna at kanlurang Asya.

                                                • MGA ITINATAG NA KABIHASNAN:
                                                    1. Harappa- sa Pakistan
                                                    2. Mohenjo-Daro- sa Timog Indus River; halos 1 milya= 40,000 katao.
                                                      1.      -malalapad at planado ang mga kalsada; hugis parisukat angb gusali; malaawak ang bahay.

                                                             -pinakaunang sistemang arkantarilya o sewer system.

                                                             -may mga citadel o malaking gusaling gawa sa luwad na may templo, palikuran at imbakan ng tubig.

                                                         

                                                        PAMAHALAAN: paring-hari ang namumuno.

                                                        KABUHAYAN: pagsasaka at pag-aalaga ng hayop.

                                                        LIPUNAN: halos pantay ang mga lalaki at babae; tribalismo na pinamumunuan ng mga Rajan.

                                                        PAGBAGSAK: pagbago ng agos ng Indus River; pagdating ng mga Aryano =))))) (Hi Kiara&Aguilar. =))) :D)

                                                         

                                                        PAGDATING NGA MGA ARYANO: galing sa Gitnang Asya; buhay maharlika.

                                                            -Itinaboy ang mga Dravidians (katutubo sa Indus) patungong hilagang-kanlurang India.

                                                            -matangkad at maputi.

                                                         

                                                        PANAHONG VEDIC: Hango sa banal na libro ng mga Hindu na VEDAS.

                                                        APAT NA AKLAT:

                                                        1. Rig Veda- 1070 Himno at panalangin
                                                        2. Sama Veda- melodiya.
                                                        3. Yajur Veda- Ritwal at Mahika.
                                                        4. Atharva Veda- mga paniniwala at pamahiin.
                                                          1. PANGKABUHAYAN: Pagtatanim; paghahabi at pagpapastol.

                                                            LIPUNAN: Sistemang Caste; Nagmula sa parte ng katawan ni Perusha- pinaka-unang tao sa mundo.

                                                             

                                                            PAG-USBONG NG BUDDHISM AT JAINISM:

                                                            JAINISM- itinatag ni Mahavira Vardhamana

                                                                -lahat ng bagay ay may espiritu; naininiwala sa ahimsa o non-violence.

                                                             

                                                            MGA IMPERYO SA INDIA

                                                            • Persiyano- pamumuno ni Haring Cyrus the Great (again. @-) ); 200 na taon nagstay.
                                                            • Griyego- pamumuno ni Alexander the Great sa Hilagang India.
                                                            • Imperyong Maurya- 321 BCE by Chandragupta Maurya
                                                                1.     Chandragupta Maurya-
                                                                  1.     MGA GINAWA:

                                                                        -Kabisera: Pataliputra; nahati sa 5 lalawigan ang imperyo.

                                                                        -May kautilyang ipinasulat kay Arthasastra na naging libro ng gabay.

                                                                        -Nasakop ang India, pakistan, Bangladesh at Afghanistan.

                                                                        -May 600,000 na sundalo.

                                                                     

                                                                    2. Bindusara- anak ni Chandragupta Maurya.

                                                                    3. Asoka- apo; pinakatanyag; magaling na mandirigma.

                                                                        -700,000 na sundalo

                                                                    *LABANAN SA KALINGA: 100,000 ang namatay

                                                                        -Naging Buddhist after ng labanan at nagpadala ng misyonero sa Sri Lanka, Myanmar at Indonesia.

                                                                        -nagpatayo rin ng mga gusali at resorvoir.

                                                                    

                                                                    MGA KUSHAN: Hilagnag Kanlurang India at Pakistan

                                                                    KANISHKA: pinakamakapangyarihang pinuno

                                                                       -nagtatag ng isa pang Buddhismo, ang Mahayana Buddhism na may lesser Gods (Bodhisattva)

                                                                     

                                                                    IMPERYONG GUPTA

                                                                       -itinatag ni Chandragupta at Samudragupta

                                                                    CHANDRAGUPTA II- pinakatanyag; ginintuang panahon ng India; napaunlad ang:

                                                                    1. Panitikan- Panchantra (mga istorya); Shakuntala (istorya tungkol sa babaeng blah)
                                                                    2. Edukasyon- 5 pamantasan
                                                                    3. Matematika- Zero, Decimal, Pi
                                                                    4. Siyensiya- Bituin, buwan, 365 days, gravitation.
                                                                    5. Medisina- 2 libro sa mga sakit, gamot, sterilization at surgery.
                                                                      1. IMPERYONG MUGHAL

                                                                        1. Babur- nagtatag; pinalitan ang "Mongol" ng "Mughal" 
                                                                        2. Akbar- apo ni Babur; 14 years old nang nagsimulang mamuno; ipinalaganap ang pagkakapantay-pantay ng kahit anong relihiyon
                                                                        3. Jahangir- lumawak ang teritoryo; nakipagkalakalan sa British East India Company; lasenggero daw si Jahangir kaya si Sinur Jahan na kanyang asawa ang nagpapatakbo.
                                                                        4. Shah Jahan- anak ni Jahangir; Ipinagawa ang Taj Mahal para kay Mumtaz Mahal
                                                                        5. Aurangzeb- Ipinakulong si Shah Jahan na kanyang ama; malupit soya at nangibabaw muli ang patakaran ng Islam; humina dahil sa pagbabago at nahati ang bansa ant napasailalim sa mga dayuhan nang siya ay mamatay.
                                                                            • CHINA- nagsimula sa Huang He River o Yellow River; mga pamayanang neolitiko: Yangshao at Lungshan; pagtatanim ang hanapbuhay
                                                                              •  

                                                                                • KABIHASNANG SHANG
                                                                                  • a) Sistemang Pulitikal: 7 lungsod (Kabisera ang Anyang); may palasyo, templo at libingan ng hari at mga opisyal.

                                                                                         *ORACLE BONES- may pagsusulat.

                                                                                    b) Panrelihiyon: hari ang namumuno; diyos si Shangdi

                                                                                    c)Panlipunan: Mataas ang hari at maharlika; mababa ang mga mangangalakal, artisano, magsasaka at alipin

                                                                                    d)Pagsusulat: calligraphy

                                                                                     

                                                                                    • DINASTIYANG CHOU/ZHOU- pinakamatagal; 900 yrs.
                                                                                      • >Wu Wang- naging pinuno

                                                                                        >Piyudalismo: maglinang ng lupa kapalit ng pagsisilbi sa emperador.

                                                                                        >Panahon ng mga Pilosopo (Confucius, Lao Tzu at Mencius)

                                                                                        >Naniniwala sila sa Mandate of Heaven/Batas ng Langit: 'pag ayaw ng langit sa emperador, may delubyong darating.

                                                                                         

                                                                                        • DINASTIYANG CHIN/QIN
                                                                                          • >Mandirigmang Dinastiya.

                                                                                            >Pinag-isa ni Zheng/Cheng ang Tsina at ginawa niyang Shih Huang Ti ang kanyang pangalan na nag ibig sabihin ay unang emperador.

                                                                                            >Li Ssu/Li Si- tagapayo ni Shih Huang Ti; nag-isip ng llegalism o mabigat na kaparusahan para sa nagkakasala/kamay na bakal

                                                                                                     -Ipinasunog ang mga libro ni Confucius at pinapatay ang mga iskolar.

                                                                                            >Konsolidasyon sa China- isang wika, pananalapi, timbang at sukat.

                                                                                            >Pinatayo ang Great Wall para sa proteksyon.

                                                                                             

                                                                                            • Han Dynasty- nabawasan ang buwis
                                                                                              • >Liu Bang- tagapagtatag; tinanggal ang Legalism at ibinalik ang Confucianism

                                                                                                >Wu Di- isa pang namuno; natamo ang rurok

                                                                                                      -Sinakop ang Korea, Manchuria, Damir at Hilagnag Vietnam.

                                                                                                      -Civil Service Examination

                                                                                                      -Lunar calendar, seismograph, papel tinta at brush

                                                                                                      -Napatanyag ang Silk Road na isang daanan na umaabot sa Europa na nagiging daan upang magpalitan ng produkto gaya ng Sutla/Silk at Porselana.

                                                                                                >Pagkamatay ni Wu Di, nag-agawan sa pwesto hanggang humina at naghiwa-hiwalay.

                                                                                                 

                                                                                                • PANAHON NG KARIMLAN- anim na dinastiyang magkakahiwalay
                                                                                                • SUI DYNASTY
                                                                                                  • >Pinag-isang muli ni Yang-Chien ang Tsina.

                                                                                                    >Ipinaayos ang Dakilang Pader =)))))) (Great Wall)

                                                                                                    >Grand Canal- nag-uugnay sa Huang He at Yantze River

                                                                                                     

                                                                                                    • TANG DYNASTY
                                                                                                      • >Itinatag ni Li Yuan na isang maggsassaka at tinawag na Emperador Tai Cong

                                                                                                        >Ginintuang Panahon

                                                                                                           -paggawa ng paputok at paglimbag.

                                                                                                           -may mga dayuhang relihiyon

                                                                                                           -sumigla ang agrikultura

                                                                                                           -Ghang'an ang kabisera

                                                                                                         

                                                                                                        • SUNG DYNASTY- may kalakalang pandagat
                                                                                                          • >Itinatag ni Chao-Kuang-Yin

                                                                                                            >Gun powder, compass at footbinding

                                                                                                            >Kalakalang pandagat

                                                                                                            >URING PANLIPUNAN:

                                                                                                                 -Emperador at pamilya

                                                                                                                 -Gentry/mayayaman/may lupain

                                                                                                                 -Magsasaka at artisano

                                                                                                                 -Mangangalakal: nasa baba dahil hindi naman pinaghihirapan ang pera

                                                                                                             

                                                                                                            • DINASTIYANG MONGOL/YUAN
                                                                                                              • >Itinatag ni Kublai Khan na apo ni Genghis Khan na tagapagtatag ng Mongol

                                                                                                                -Unang dayuhang dinastiya

                                                                                                                -Gumawa ng libro si Marco Polo na isang Italyano at nanatili sa Tsina for 17 years; ang libro ay pinamagatang "The Travels of Marco Polo"

                                                                                                                • MING DYNASTY
                                                                                                                  • >Itinatag ni Chu-Yuang-Chang

                                                                                                                    >Ipinaayos ang Dakilang Pader; ibinalik ang Civil Service at burukrsya

                                                                                                                    >Naganap ang ekspidisyon ni Zheng He

                                                                                                                    >Nagawa ang Forbidden City na ang emperador, tauhan at pamilya lamang ang maaaring makapasok.

                                                                                                                     

                                                                                                                    • DINASTIYANG MANCHU- dayuhan uli
                                                                                                                      • >Tinatag ni Nurchachi

                                                                                                                        >Nasakop rin ang Korean

                                                                                                                        >May kaguluhan sa huling taon

                                                                                                                        >Puyi: HULING EMPERADOR; bata pa nang naging emperador (as in BATA :>)

                                                                                                                         

                                                                                                                        FOR JAPAN- ARALIN NA LANG 'YUNG BINIGAY NI SIRRRR

                                                                                                                         

                                                                                                                        You're always welcome >:D< >:D< I love youuu tooo =)))

                                                                                                                        You know you love me, ~P