Միջազգային հիմնարար փաստաթղերով ամրագրված ինքնորոշման իրավունքը իրացնելու Արցախի ժողովրդի ժողովրդվարական և թափանցիկ գործողություններին Ադրբեջանը պատասխանեց տարբեր քաղաքներում հայերի նոր ջարդեր և սպանություններ կազմակերպելով, որպիսին են Սումգայինի, Բաքվի, Կիրովաբադի կոտորածները։ Իսկ 1992 թվականի հունվարից բռնությամբ և ուժի կիրառմամբ փորձեց լռեցնել իր իրավունքների համար պայքարող ժողովրդին։ 1994 թվականին մեզ հաջողվեց ձեռք բերված հրադադարով ապահովել մեր իրավունքների պաշտպանությունը, չնայած այդ հարցում այդպես էլ չստացանք միջազգային հանրության աջակցությունը և անհասկանալի կերպով մնացինք մեկուսացված։

Այն, որ խոսքը հենց կյանքին սպառնացող վտանգի չեզոքացման և գոյության իրավունքի մասին է, մենք և կարծում եմ ամբողջ աշխարհը համոզվեց 2020թ-ին Ադրբեջանի կողմից Արցախի խաղաղ բնակչության դեմ սանձազերծված ագրեսիվ պատերազմի ընթացքում, երբ ադրբեջանա-թուրքական տանդեմը որևէ միջոց չխնայեց բռնություն գեներացնելու հարցում և կանգ չառավ պատերազմ վարելու արգելված միջոցների առաջ՝ իրագործելով բազմաթիվ ռազմական հանցագործություններ։

Արցախի Հանրապետության գոյությունն ու պատմությունը անջատողականության կամ որևէ տարածքի նկատմամբ ինքնանպատակ նկրտումների պատմություն չէ, այլ ամենապարզ ու հասկանալի՝ մարդու իրավունքների և ազատությունների համար պայքարի պատմություն։ Սա այնքան պարզ իրողություն է, որ պետք է հասկանալի լինի իրավունքների և ազատությունների գինն ու նշանակությունը գիտակցող ցանկացած մարդկային արարածի համար։

Արցախի Հանրապետության հարատևությունը ժողովրդավարական արժեքների, իրավունքների, ազատության, արժանապատվության, խտրականության բացառման և խաղաղության հարատևություն է նշանակում։

Մեր ժողովրդի համար այս կարևորագույն օրը դիմում եմ բոլորին, այդ թվում միջազգային հանրությանը կոչով՝ մենակ մի թողեք բնատուր մարդասիրությամբ օժտված մեր ժողովրդին, ազատության անսակարկելի գինը ընդունելով որպես ուղենիշ՝ կանգնեք մեր ժողովրդի կողքին։
***
Today is the 30th anniversary of the proclamation of the Artsakh Republic. A state that has been declared under the immediate threat to the life and existence of its people to guarantee fundamental human rights, first of all, the right to life.
The 70-year-old policy of ethnic cleansing and discrimination on national grounds, pursued by the Azerbaijani authorities, pushed the people of Artsakh to decide their own destiny and to create an independent state.
Azerbaijan responded to the democratic and transparent actions of the people of Artsakh who stood to realize their right to self-determination enshrined in basic international documents by committing new massacres and killings of Armenians in various cities, such as the massacres in Sumgait, Baku, and Kirovabad. And since January 1992, Azerbaijan tried to silence the people fighting for their rights by using force. In 1994, we managed to secure the protection of our rights through the ceasefire, although we did not receive the support of the international community in that matter, we remained incomprehensibly isolated.
We and the whole world were convinced that this is a matter of neutralizing the threat to life, during the aggressive war unleashed by Azerbaijan against the peaceful population of Artsakh in 2020, when the Azeri-Turkish tandem spared no effort to generate violence, committing a number of war crimes.

The existence and history of the Artsakh Republic is not a history of separatism or aspirations towards any territory, but the simplest and most understandable history of the struggle for human rights and freedoms. This is such a simple reality that it must be understood by any human being who realizes the value and importance of rights and freedoms.
The eternity of the Artsakh Republic means the eternity of democratic values, rights, freedom, dignity, exclusion of discrimination, and peace.

On this crucial day for our people, I call on everyone, including the international community, not to leave our people endowed with natural humanity alone, accepting the indisputable price of freedom as a guideline, to stand by our people.
***
Сегодня исполняется 30 лет со дня провозглашения Республики Арцах. Государство, которое было провозглашено под непосредственной угрозой жизни и существованию своего народа как гарантия обеспечения основных прав человека, прежде всего права на жизнь.

70-летняя политика этнических чисток и дискриминации по национальному признаку, проводимая властями Азербайджана, подтолкнула народ Арцаха к самостоятельному решению своей судьбы и созданию независимого государства.

На демократичные и прозрачные действия народа Арцаха, направленные на реализацию права на самоопределение, закрепленное в международных документах, Азербайджан ответил организацией новых погромов и убийств армян в разных городах - погромы в Сумгаите, Баку, Кировобаде.
А с января 1992 года пытался силой заставить замолчать борющийся за свои права народ. В 1994 году нам удалось обеспечить защиту наших прав посредством прекращения огня, хотя мы не получили поддержки международного сообщества в этом вопросе, мы непонятным образом остались изолированными.

В том, что речь идет о праве на существование и нейтрализации угрозы мы и, мне кажется, весь мир убедился во время агрессивной войны, развязанной Азербайджаном против мирного населения Арцаха в 2020 году, когда азербайджано-турецкий тандем не жалел средств для генерации насилия и не остановился перед использованием запрещенных средств ведения войны, совершив огромное количество военных преступлений.

Существование и история Республики Арцах - это не история сепаратизма или своекорыстия в отношении какой-либо территории, а самая простая и понятная история борьбы за права и свободы человека. Это настолько простая реальность, что ее должен понять любой человек, осознающий ценность и важность прав и свобод.
Сохранение Республики Арцах означает сохранение мира, демократических ценностей, прав, свободы, достоинства, исключение дискриминации.

В этот важнейший для нашего народа день я призываю всех, в том числе международное сообщество, не оставлять наш народ, наделенный естественной человечностью, в одиночку и принимая бесспорную цену свободы в качестве ориентира, поддержите наш народ.