PREZIDENTE RAMOS-HORTA HASORU MALU HO PREZIDENTE MOÇAMBIQUE FILIPE JACINTO NYUSI HODI HAMETIN KOOPERASAUN BILATERAL IHA SETÓR IMPORTANTE SIRA INKLUI MINA NO GAS
Maputo, 5 Jullu 2024
Vizita Estadu J. Ramos-Horta mai Moçambique hodi atende ba konvite husi Xefe Estadu Moçambique, Filipe Jacinto Nyusi. Hafoin Xefe Estadu ho Kometiva to’o iha Maputo iha loron 3 fulan-jullu 2024 no iha sexta dader, loron 5 fulan-jullu 2024, Prezidente Ramos-Horta akompaña husi Prezidente Moçambique..., Jacinto Nyusi hamutuk kometiva sira hala’o serimónia vizita Estadu nian, simu ho parada militár iha Palásiu Presidénsial Maputo Moçambique. Remata iha seremonia, Xefe Estadu na'in rua iha konversa partikular ida antes ba enkontru bilaterál hodi reforsa ba kooperasaun entre Timor-Leste ho Moçambique.
Iha enkontru bilaterál Xefe Estadu J. Ramos Horta ho Xefe Estadu F. Jacinto Nyusi mós sai sasin ba asinatura akordu kona-ba Memorandu Entendimentu ho Governu Moçambique, hodi estabelese kooperasaun iha área importante tolu inklui iha esplorasaun ba mina no gás (Hidrokarbonetus no Mina).
Akordu ne’e asina entre Ministru Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun Timor-Leste, Bendito Freitas ho Ministra Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun Moçambique, Verônia Mocamo. Memorandu entendimentu tolu ne’e, dahuluk kona-ba estabelesimentu mekanizmu permanente ba konsulta polítika diplomátika, Memorandu ida ne'e téknikamente sei halo hela diskusaun. Memorandu entendimentu ba daruak kona-ba ensinu superior, siénsia no teknolojia nian no ikus liu kona-ba esplorasaun mina no hidrokarbonetus.
Assuntu seluk ne’ebé ko’alia mós mak iha área edukasaun, saúde, agrikultura, dezenvolvimentu kapitál umanu inklui kooperasaun multilaterál iha nível Nasoens Unidas no organizmu multilaterál sira seluk ne’ebé Timor-Leste ho Moçambique bele tulun malu.
Liu tiha Akordu ne'e, Xefe Estadu na'in rua hato'o mós konferensia imprensa ba media sira iha Salaun konferénsia Presidensiál nian. Diskursu husi Prezidente Repúblika Moçambique, Jacinto Filipe Nyusi husu Timor-Leste atu fahe mós esperiénsia ba sira kona-ba jestaun fundu soberanu ka fundu petrolíferu. Timor-Leste nia indústria estrativas ba ne’e avansadu ona, tanba ne’e mak Xefe Estadu Moçambique husu atu Governu Timor-Leste forma ekipa konjunta téknika ida, bele ba fahe esperiénsia ba setór ida-ne’e.
Diskursu husi Prezidente Ramos-Horta mós husu Moçambique ne’ebé hanesan nasaun dahat iha organizasaun Comunidade dos Países da Línua Portuguesa (CPLP-sigla portugés) alende ne’e Portugal, Brazil no Angola, inklui mós nasaun membru CPLP sira seluk, atu loke ka harii Embaixada iha Timor-Leste, nune’e bele konsolida liután relasaun no kooperasaun entre Estadu membru sira.
Hafoin enkontru bilaterál, Xefe Estadu Ramos-Horta ho delegasaun mós hala'o vizita ba Monumentu Nasionál Eroi sira iha Sidade Sentral Maputo, hodi fó omenajen ba eroi Nasionál Moçambique nian.
Média PR
---------
[PT]
O PRESIDENTE RAMOS-HORTA ENCONTRA-SE COM O PRESIDENTE DE MOÇAMBIQUE FILIPE JACINTO NYUSI PARA REFORÇAR A COOPERAÇÃO BILATERAL EM SETORES IMPORTANTES, INCLUINDO PETRÓLEO E GÁS
Maputo, 5 de julho de 2024
A visita de Estado de J. Ramos-Horta a Moçambique ocorre em resposta a um convite do Chefe de Estado moçambicano, Filipe Jacinto Nyusi. Após a chegada do Chefe de Estado e da sua comitiva a Maputo no dia 3 de julho de 2024, na manhã de sexta-feira, 5 de julho de 2024, o Presidente Ramos-Horta, acompanhado pelo Presidente moçambicano Jacinto Nyusi e respetivas comitivas, realizou uma cerimónia de visita de Estado, sendo recebido com uma parada militar no Palácio Presidencial em Maputo, Moçambique. Após a cerimônia, os dois chefes de Estado tiveram uma conversa particular seguida de um encontro bilateral para reforçar a cooperação entre Timor-Leste e Moçambique.
Durante o encontro bilateral entre o Chefe de Estado J. Ramos Horta e o Chefe de Estado F. Jacinto Nyusi, foram também testemunhadas as assinaturas de acordos sobre Memorandos de Entendimento com o Governo moçambicano, estabelecendo a cooperação em três áreas importantes, incluindo a exploração de petróleo e gás (Hidrocarbonetos e Petróleo).
O acordo foi assinado entre o Ministro dos Negócios Estrangeiros e Cooperação de Timor-Leste, Bendito Freitas, e a Ministra dos Negócios Estrangeiros e Cooperação de Moçambique, Verônia Mocamo. Estes três Memorando de Entendimento, o primeiro relativo ao estabelecimento de um mecanismo permanente de consulta política diplomática, ainda estão em discussão técnica. O segundo Memorando de Entendimento é sobre ensino superior, ciência e tecnologia, e o último é sobre exploração de petróleo e hidrocarbonetos.
Outros tópicos discutidos incluíram áreas de educação, saúde, agricultura, desenvolvimento de capital humano, incluindo cooperação multilateral ao nível das Nações Unidas e outras organizações multilaterais onde Timor-Leste e Moçambique podem assistir-se mutuamente.
Após este Acordo, os dois Chefes de Estado realizaram também uma conferência de imprensa para os meios de comunicação social no Salão de Conferências Presidencial. No seu discurso, o Presidente da República de Moçambique, Jacinto Filipe Nyusi, pediu a Timor-Leste para partilhar a sua experiência relativamente à gestão de fundos soberanos ou fundos petrolíferos. A indústria extrativa de Timor-Leste já está avançada, razão pela qual o Chefe de Estado moçambicano pediu ao Governo de Timor-Leste para formar uma equipa técnica conjunta para partilhar experiências neste setor.
No seu discurso, o Presidente Ramos-Horta também pediu a Moçambique, que é uma nação costeira na Comunidade dos Países de Língua Portuguesa (CPLP), juntamente com Portugal, Brasil e Angola, incluindo outras nações membros da CPLP, para abrir ou estabelecer uma Embaixada em Timor-Leste, consolidando assim ainda mais as relações e a cooperação entre os Estados membros.
Após o encontro bilateral, o Chefe de Estado Ramos-Horta e a delegação visitaram também o Monumento Nacional aos Heróis no centro da cidade de Maputo para prestar homenagem aos heróis nacionais de Moçambique.
Mídia PR
---------
[ENG]
PRESIDENT RAMOS-HORTA MEETS WITH PRESIDENT OF MOZAMBIQUE FILIPE JACINTO NYUSI TO STRENGTHEN BILATERAL COOPERATION IN IMPORTANT SECTORS, INCLUDING OIL AND GAS
Maputo, July 5, 2024
J. Ramos-Horta's State visit to Mozambique occurs in response to an invitation from the Mozambican Head of State, Filipe Jacinto Nyusi. Following the arrival of the Head of State and his entourage in Maputo on July 3, 2024, on the morning of Friday, July 5, 2024, President Ramos-Horta, accompanied by Mozambican President Jacinto Nyusi and their respective delegations, held a State visit ceremony, being received with a military parade at the Presidential Palace in Maputo, Mozambique. After the ceremony, the two heads of state had a private conversation followed by a bilateral meeting to strengthen cooperation between Timor-Leste and Mozambique.
During the bilateral meeting between Head of State J. Ramos Horta and Head of State F. Jacinto Nyusi, the signing of agreements on Memoranda of Understanding with the Mozambican Government was also witnessed, establishing cooperation in three important areas, including oil and gas exploration (Hydrocarbons and Petroleum).
The agreement was signed between the Minister of Foreign Affairs and Cooperation of Timor-Leste, Bendito Freitas, and the Minister of Foreign Affairs and Cooperation of Mozambique, Verônia Mocamo. These three Memoranda of Understanding, the first concerning the establishment of a permanent mechanism for diplomatic political consultation, are still under technical discussion. The second Memorandum of Understanding is on higher education, science and technology, and the last is on oil and hydrocarbon exploration.
Other topics discussed included areas of education, health, agriculture, human capital development, including multilateral cooperation at the level of the United Nations and other multilateral organizations where Timor-Leste and Mozambique can assist each other.
After this Agreement, the two Heads of State also held a press conference for the media in the Presidential Conference Hall. In his speech, the President of the Republic of Mozambique, Jacinto Filipe Nyusi, asked Timor-Leste to share its experience regarding the management of sovereign funds or petroleum funds. Timor-Leste's extractive industry is already advanced, which is why the Mozambican Head of State asked the Government of Timor-Leste to form a joint technical team to share experiences in this sector.
In his speech, President Ramos-Horta also asked Mozambique, which is a coastal nation in the Community of Portuguese Language Countries (CPLP), along with Portugal, Brazil and Angola, including other CPLP member nations, to open or establish an Embassy in Timor-Leste, thus further consolidating relations and cooperation between member states.
After the bilateral meeting, Head of State Ramos-Horta and the delegation also visited the National Heroes Monument in the center of Maputo city to pay tribute to Mozambique's national heroes.
Media PR
--------
[IND]
PRESIDEN RAMOS-HORTA BERTEMU DENGAN PRESIDEN MOZAMBIK FILIPE JACINTO NYUSI UNTUK MEMPERKUAT KERJA SAMA BILATERAL DI SEKTOR-SEKTOR PENTING, TERMASUK MINYAK DAN GAS
Maputo, 5 Juli 2024
Kunjungan Kenegaraan J. Ramos-Horta ke Mozambik terjadi sebagai tanggapan atas undangan dari Kepala Negara Mozambik, Filipe Jacinto Nyusi. Setelah kedatangan Kepala Negara dan rombongannya di Maputo pada tanggal 3 Juli 2024, pada pagi hari Jumat, 5 Juli 2024, Presiden Ramos-Horta, didampingi oleh Presiden Mozambik Jacinto Nyusi dan delegasi masing-masing, melaksanakan upacara kunjungan kenegaraan, diterima dengan parade militer di Istana Kepresidenan di Maputo, Mozambik. Setelah upacara, kedua kepala negara melakukan pembicaraan pribadi yang diikuti dengan pertemuan bilateral untuk memperkuat kerja sama antara Timor-Leste dan Mozambik.
Selama pertemuan bilateral antara Kepala Negara J. Ramos Horta dan Kepala Negara F. Jacinto Nyusi, juga disaksikan penandatanganan perjanjian tentang Nota Kesepahaman dengan Pemerintah Mozambik, yang menetapkan kerja sama di tiga bidang penting, termasuk eksplorasi minyak dan gas (Hidrokarbon dan Minyak Bumi).
Perjanjian tersebut ditandatangani antara Menteri Luar Negeri dan Kerja Sama Timor-Leste, Bendito Freitas, dan Menteri Luar Negeri dan Kerja Sama Mozambik, Verônia Mocamo. Ketiga Nota Kesepahaman ini, yang pertama mengenai pembentukan mekanisme tetap untuk konsultasi politik diplomatik, masih dalam pembahasan teknis. Nota Kesepahaman kedua adalah tentang pendidikan tinggi, sains dan teknologi, dan yang terakhir adalah tentang eksplorasi minyak dan hidrokarbon.
Topik lain yang dibahas meliputi bidang pendidikan, kesehatan, pertanian, pengembangan sumber daya manusia, termasuk kerja sama multilateral di tingkat Perserikatan Bangsa-Bangsa dan organisasi multilateral lainnya di mana Timor-Leste dan Mozambik dapat saling membantu.
Setelah Perjanjian ini, kedua Kepala Negara juga mengadakan konferensi pers untuk media di Ruang Konferensi Kepresidenan. Dalam pidatonya, Presiden Republik Mozambik, Jacinto Filipe Nyusi, meminta Timor-Leste untuk berbagi pengalamannya terkait pengelolaan dana kedaulatan atau dana minyak. Industri ekstraktif Timor-Leste sudah maju, itulah sebabnya Kepala Negara Mozambik meminta Pemerintah Timor-Leste untuk membentuk tim teknis bersama untuk berbagi pengalaman di sektor ini.
Dalam pidatonya, Presiden Ramos-Horta juga meminta Mozambik, yang merupakan negara pantai dalam Komunitas Negara-negara Berbahasa Portugis (CPLP), bersama dengan Portugal, Brasil dan Angola, termasuk negara-negara anggota CPLP lainnya, untuk membuka atau mendirikan Kedutaan Besar di Timor-Leste, sehingga semakin memperkuat hubungan dan kerja sama antar negara anggota.
Setelah pertemuan bilateral, Kepala Negara Ramos-Horta dan delegasi juga mengunjungi Monumen Pahlawan Nasional di pusat kota Maputo untuk memberikan penghormatan kepada pahlawan nasional Mozambik.
Media PR//




