Սպիտակ խաչ վանքը ադրբեջանական քարոզչության թիրախում 🇬🇧🇷🇺👇
Նոյեմբերի 5-ին ադրբեջանական www.cbc.az-ի կողմից տեսանյութ է հրապարակվել, որտեղ կրկին ցուցադրվում է ուդիական համայնքի ներկայացուցիչների ,,ուխտագնացություն,, Հադրութի Սբ. Հարություն եկեղեցի և Հադրութ քաղաքից ոչ շատ հեռու, Վանք գյուղի Սպիտակ խաչ վանք: Համայնքի ներկայիս ղեկավար Ռոբերտ Մոբիլին և նրա տեղակալ Րաֆիկ Դանակարին հայկական եկեղեցիներում «աղվանական-ուդիական եկեղեցուն բնորոշ ծեսեր են կատարում»: Հարցազրույցում Ռոբեր...տ Մոբիլին խոսելով այսպես ասած «վնասների մասին», որ իբր թե ստացել էր ,,աղվանական մշակութային ժառանգությունը հայկական օկուպացիայի,, ժամանակ, նշում է թե իբր հայերը աղվանական-ուդիական եկեղեցիների պատերին ավելացրել են հայկական խաչեր, տեղադրել խաչքարեր, ավելացրել հայկական գրեր և դա արվել է աղվանական հետքերը ջնջելով: Եվ գրեթե միշտ ավելացնում է, որ իրենք պետք է նախնական, ասել է թե, ոչ հայկական տեսքի բերեն եկեղեցիները, ինչը մտահոգության տեղիք է տալիս: Ռոբերտ Մոբիլին հարցազրույցի ընթացքում չի մոռանում մի քանի անգամ շնորհակալություն հայտնել շեհիդներին, իրենց ,,սրբազան վայրերը,, ազատագրելու համար: Եթե Ռոբերտ Մոբիլին իրավամբ հոգևոր արժեքների կրող լիներ, ապա նա նման կեղծիքի մաս չէր կազմի, ու չէր դառնա ադրբեջանական կրկեսի ծաղրածու:
Մինչև 2020 թվականի սեպտեմբերին Ադրբեջանի կողմից սանձազերծված պատերազմը, Սպիտակ խաչ վանքը նախատեսված էր վերանորոգել ռուսաստանաբնակ հայ բարերար Սմբատ Աբրահամյանի միջոցներով: Իրականացվել էին մաքրման ու նախապատրաստական աշխատանքներ շինաշխատանքները սկսելու համար, ինչը հստակ երևում է նաև տեսանյութի մեջ: Ստորև ներկայացնում ենք Սպիտակ խաչ վանքի մասին պատմական տվյալները:
Ավանդության համաձայն Վանքի Սպիտակ խաչ անվանումը կապվում է Սուրբ Գրիգորիսի լանջական բյուրեղյա խաչի հետ: Նահատակությունից հետո, նրա հայրապետական գավազանը և բյուրեղյա խաչը սկզբնապես պահվում էին Ամարասում, որտեղ ամփոփված էին նրա նշխարները։ Ամարասի ամայանալուց հետո, այդ սրբությունները տեղափոխվել են Գտչավանք, իսկ բյուրեղյա սպիտակ խաչը` Հադրութին մոտ գտնվող վանքը, որից էլ այն ստացել է Սպիտակ խաչ անվանումը: Ըստ Սարգիս Ջալալյանցի, ի պատիվ այս խաչի, այստեղ կառուցվել է եկեղեցի՝ այն դարձրել են եպիսկոպոսանիստ և ինքնուրույն թեմ հատկացրել։ Եվ որ այն դարձել էր ուխտատեղի, բազում հայ ուխտավորների համար: Գյուղն էլ իր անունը Վանք՝ ստացել է Սպիտակ խաչ վանքից:
Վանքի հիմնադրման ստույգ թվականը հայտնի չէ, ամենավաղ արձանագրությունը թվագրվում է 14-րդ դարով, ավելի կոնկրետ 1333 թվականով: Արձանագրությունը պահպանվել է եկեղեցու ներսում` հյուսիսային կամարի խաչքարի տակ ,,Ես Սիրաւք կանգնեցի զխաչս հաւր իմոյ Խութլափի թվ. ՉՁԲ,, (1333):
Ի դեպ վանքն ու շրջակայքը հարուստ են արձանագրություններով, և այդ արձանագրությունների մեջ խոսվում է վանքի հետագա վերանորոգումների մասին:
Եկեղեցին միանավ թաղակապ սրահ է, որին արևմուտքից միանում է ուղղանկյուն գավիթը: Ընդ որում, գավիթն ու եկեղեցին իրարից բաժանված չեն, ունի մեկ մուտք, որը բացվում է արևմուտքից: Առկա են երկու փոքր պատուհաններ՝արևմտյան և հյուսիսային կողմերում։ Արևմտյան պատուհանի քարի վրա նույնպես պահպանվել է արձանագրություն՝ ,,Տ[է]ր Ա[ստուա]ծ/ Յ[իսու]ս Ք[րիստո]ս․․/Վրդանէս Թ․ ։Ռ/ՃԽԳ,, (1694):
Եկեղեցու տանիքին տեղադրված է վեց սյուններից բաղկացած, բրգաձև ծածկով զանգակատուն - ռոտոնդան, որի մասին շինարարական արձանագրությունը պահպանվել է եկեղեցու մուտքի հարավահայաց կողին …,,Յիշատակ է զանգակատունս Սուրապի որդոյ Ովանես եպիսկոպոսին,,:
Եկեղեցուց հարավ-արևելք հյուրատունն է մուտքի բարավորին պահպանված արձանագրությամբ. ,,Ես Միկրտիչս գ/րեցի: Յիշատակ է թանապիս/ Սուրապու որդի Ովանէս եպ[իս[կ[ոպո]սին./ շինեցաւ :ՌՃՁԴ: (1735) թվին. այն տարին էր`/ Թահմազ խ[ա]ն օսմանլուն երկրէս տուրս ար[ա]ւ,,։ Հյուրատան կողքին էլ պահպանվել են երկու վիմափոր խցեր:
Եկեղեցու շրջակայքում կան բազմաթիվ տապանաքարեր պահպանված արձանագրություններով, որոնցից կարելի է ենթադրել, որ վանքը եղել է եպիսկոպոսանիստ, քանի որ այդտեղ թաղված են նաև եպիսկոպոսների աճյուններ:
Արցախի որմնափակ խաչքարերից մեկը գտնվում է, հենց այստեղ:
Լուսանկարները Գայանե Բուդաղյանի
Spitak Khach Monastery (White Cross) is a target of Azerbaijani propaganda.
November 5 on the Azerbaijani website www. cbc. az a video was published, which again showed the "pilgrimage" of the representatives of the Udi community in the Surb Harutyun Church near the town of Hadrut, the Spitak Khach monastery in the Vank village. The current head of the community, Robert Mobilin, and his deputy, Rafik Danakarin, "perform rituals typical of the Aghvan-Udi church" in Armenian churches.
In an interview, Robert Mobilin, speaking about the so-called “damage” that the “Aghvan cultural heritage during the Armenian occupation” allegedly received, mentions that the Armenians allegedly put Armenian crosses on the walls of the Aghvan-Udi churches, erected khachkars, Armenian letters were added. done by erasing Aghvan traces. And he almost always adds that the churches should have their previous appearance, that is, they should not be Armenian, which causes concern. During the interview, Robert Mobilin does not forget to thank the martyrs several times for liberating their "sacred places."
If Robert Mobilin were a true bearer of values, he would not have participated in such a fraud and would not have become a clown of the Azerbaijani circus.
Before the war unleashed by Azerbaijan in September 2020, the Spitak Khach monastery had to be repaired with the help of an Armenian philanthropist living in the Russian Federation, Smbat Abrahamyan. By the beginning of construction work, cleaning and preparatory work was carried out, which is clearly visible on the video. Below we provide historical data about the Spitak Khach monastery.
According to legend, the name of the monastery Spitak Khach (White Cross) is associated with the crystal cross of St. Grigoris. After his martyrdom, his patriarchal rod and crystal cross were originally kept in Amaras, where his remains were buried. After the desolation of Amaras, these relics were transferred to Gtchavank, and the crystal-white cross - to a monastery near Hadrut, from which it was named the White Cross. According to Sargis Jalalyants, a church was built here in honor of this cross, turned it into a bishopric and allocated an independent diocese. And that it became a place of pilgrimage for many Armenian pilgrims. The village got its name Vank from Spitak Khach Vank.
The exact date of the foundation of the monastery is unknown, the earliest inscription dates back to the 14th century, or rather to 1333. The inscription was preserved inside the church, under the khachkar of the northern arch. . ՉՁԲ ,, (1333).
By the way, the monastery and its surroundings are rich in inscriptions, and these inscriptions speak of the further renovation of the monastery.
The church is a single-nave vaulted hall with a rectangular vestibule adjoining it from the west. Moreover, the narthex and the church are not separated from each other, it has one entrance, which opens from the west. There are two small windows on the west-north side. The inscription on the stone of the western window is also preserved: “God Jesus Christ / Vrdanes T.: Ռ / ՃԽԳ ,, (1694):
On the roof of the church there is a bell tower with a pyramidal roof, consisting of six columns - a rotunda, the construction protocol of which has been preserved on the south side of the entrance to the church:
... "My bell tower in memory of Bishop Hovhannes, the son of Surap."
To the southeast of the church there is a guest house with a preserved inscription at the entrance: “I, Mkrtich, write that this was built in memory of Bishop Hovhannes, the son of Surap. (1735) .. Two stone cells have been preserved near the guest house.
In the vicinity of the church there are many gravestones with preserved inscriptions, from which it can be assumed that the monastery was episcopal, since the bodies of bishops are buried here.
It is here that one of the vormnapak khachkars (walled khachkars) of Artsakh is located.
Foto by Gayane Budagyan
Монастырь Спитак Хач (Белый Крест)- мишень азербайджанской пропаганды.
5 ноября на азербайджанском сайте www. cbc. az был опубликован видеоролик, в котором вновь показано «паломничество» представителей удинской общины в Церкови Сурб Арутюн города Гадрут и монастырь Спитак Хач села Ванк. Нынешний глава общины Роберт Мобили и его заместитель Рафик Данакарин «совершают обряды, типичные для агвано-удинской церкви» в армянских церквях.
В интервью Роберт Мобили, говоря о так называемых «повреждениях», которые якобы получило «агванское культурное наследие во время армянской оккупации», упоминает, что армяне якобы ставили армянские кресты на стены агванско-удинских церквей, ставили хачкары, добавили армянские буквы. и все это путем стирания агванских следов . И он почти всегда добавляет, что церкви должны иметь свой прежний вид, то есть быть не армянскими, что вызывает беспокойство.Во время интервью Роберт Мобили не забывает несколько раз поблагодарить шахидов за освобождение их «священных мест». Если бы Роберт Мобили был истинным носителем ценностей, он не участвовал бы в таком мошенничестве и не стал бы клоуном азербайджанского цирка.
До войны, развязанной Азербайджаном в сентябре 2020 года, монастырь Спитак Хач должен был быть отремонтирован с помощью армянского мецената, проживающего в РФ, Смбата Абрамяна. К началу строительных работ были проведены уборочные и подготовительные работы, что хорошо видно на видео. Ниже мы приводим исторические данные о монастыре Спитак Хач.
Согласно легенде, название монастыря Спитак Хач (Белый Крест) связано с хрустальным крестом Святого Григория. После его мученической кончины его патриархальный жезл и хрустальный крест первоначально хранился в Амарасе, где и были захоронены его останки. После запустения Амараса эти реликвии были перенесены в Гтчаванк, а хрустально-белый крест - в монастырь близ Гадрута, от которого он был назван Белым Крестом. По словам Саргиса Джалалянца, в честь этого креста здесь построили церковь, превратили ее в епископство и выделили самостоятельную епархию. И что он стал местом паломничества многих армянских паломников. Деревня получила свое название Ванк от Спитак Хач Ванк.
Точная дата основания монастыря неизвестна, самая ранняя надпись относится к 14 веку, а точнее к 1333 году. Надпись сохранилась внутри церкви, под хачкаром северной арки. ,,Ես Սիրաւք կանգնեցի զխաչս հաւր իմոյ Խութլափի թվ.ՉՁԲ ,, (1333).
Кстати, монастырь и его окрестности богаты надписями, и в этих надписях говорится о дальнейшем обновлении монастыря.
Церковь представляет собой однонефный сводчатый зал, к которому с запада примыкает прямоугольный притвор. Причем притвор и церковь не отделены друг от друга, у него один вход, который открывается с запада. Есть два небольших окна с западно-северной стороны. На камне западного окна также сохранилась надпись: «Господь Иисус Христос / Врданес Т. : Ռ / ՃԽԳ ,, (1694),,Տ[է]ր Ա[ստուա]ծ/ Յ[իսու]ս Ք[րիստո]ս․․/Վրդանէս Թ․ ։Ռ/ՃԽԳ,, (1694): :
На крыше церкви расположена колокольня с пирамидальной крышей, состоящая из шести колонн, ротонда, протокол строительства которой сохранился с южной стороны входа в церковь:
… «Моя колокольня в память о епископе Ованесе, сыне Сурапа».
К юго-востоку от церкви находится гостевой дом с сохранившейся надписью у входа:«Я, Микртич, пишу что это было построено в память о Епископе Ованесе,сыне Сурапа . (1735 г.).. Рядом с гостевым домом сохранились две каменные кельи.
В окрестностях церкви есть много надгробий с сохранившимися надписями, из чего можно предположить, что монастырь был епископским, так как здесь захоронены тела епископов.
Именно здесь находится один из вормнапак хачкаров( обнесенных стеной хачкаров )Арцаха.
Фото Гаяне Будагян