Baszta przedstawiona została na panoramie Lublina - zawartej w monumentalnym, sześciotomowym dziele Brauna i Hogenberga pt. Theatrum praecipuarum totius mundi urbiurti (Przedstawienie wyróżniających się miast całego świata), znanym pod nazwą Civitates orbis terrarum, które zostało wydane w Kolonii w 1618 roku.
Na ww. panoramie baszta pokazana jest w pobliżu Furty Gnojnej, blisko prezbiterium kościoła klasztornego oo. jezuitów (ob. katedralnego).

Piętrowa, nakryta dachem namiotowym posiadała dwie osie otworów w parterze i trzy na pierwszym piętrze. Najprawdopodobniej ta właśnie baszta została wymieniona w przywileju Stefana Batorego nadanego jezuitom w 1585 roku. Przywilej ów zezwalał na budowę zespołu jezuickiego poza murami miasta od południa wraz z pozwoleniem wykorzystania istniejących na tym odcinku kilku dzieł obronnych w tym Furty Jezuickiej, baszty półokrągłej i przedmiotowej basztki czworobocznej. Zakonnicy z czasem zamienili ową basztę w wieżę ustępową połączoną z kanałem ściekowym.

Należy dodać, że dziesięć lat wcześniej w 1575 roku, po wielkim pożarze Lublina na posesji Jezuicka 15, przyległej bezpośrednio do muru miejskiego w miejscu lokalizacji omawianej baszty określanej mianem Turricula Quadrata, została wzniesiona kamienica.
W aktach miejskich po raz pierwszy odnotowana jest w 1598 roku. Posesja wraz z zabudową, pierwotnie własność osób prywatnych, w 1645 roku została włączona do kolegium oo. jezuitów i w rękach zakonników pozostawała do poł. XVIII wieku.
Jezuici zaadaptowali wnętrze kamienicy do własnych potrzeb mieszkalnych oraz na poziomie parteru, budynek skomunikowali z kościołem oraz szkołami jezuickimi.
W rezultacie generalnego remontu, po pożarze z roku 1754, kamienica uzyskała ujednoliconą z kolegium jezuickim zewnętrzną szatę architektoniczną.

Budynek niedawno zmienił własność. Obecnie prowadzone są badania archeologiczne, w trakcie których odsłonięto, przy południowej ścianie oficyny, m.in. relikty baszty. Dodatkowo ustalono, że wspomniana wyżej ściana oficyny posadowiona jest na fragmencie muru obronnego. Równolegle z pracami archeologicznymi prowadzone są badania architektoniczne i konserwatorskie, w trakcie których zostaną zlokalizowane kolejne pozostałości baszty oraz systemu umocnień Lublina. Wnioski z ww. badań będą uwzględnione w przygotowywanym projekcie budowlanym remontu zabudowy posesji. Wszystkie cenne dla historii miasta relikty zostaną zachowane i wyeksponowane.
Przy okazji ww. badań odkryto szereg cennych zabytków ruchomych, w tym: nowożytne numizmaty monety, plomby towarowe, pieczęć herbowa, nowożytna kłódka o nietypowej formie, ozdobne kucia nowożytnych sakiew.

Badania jeszcze trwają, ten post zatem traktujemy jako wstępną informację w tej sprawie. Po ich zakończeniu przedstawimy te sprawę bardziej szczegółowo, pokazując m.in. pozyskane zabytki ruchome oraz szczegółowe pomiary. Badania wykażą czy są to rzeczywiście pozostałości baszty czy może jakiejś innej budowli.

Dane historyczne oparto na następujących opracowaniach:
• Michalska G., Karta ewidencyjna zabudowy oficynowej – ul. Jezuicka 15, Lublin 2003,
• Sławiński J., Karta ewidencyjna zespołu fortyfikacji miejskich, Lublin 2006,
• Teodorowicz-Czerepińska J., Mury obronne Miasta Lublina Cz. II, Lublin 1984.